6:50 SA
Thứ Năm
25
Tháng Bảy
2024

Nạn Nhân và Nhân Chứng, trong ý thức người viết tiểu thuyết - LÊ LẠC GIAO

26 Tháng Sáu 20242:05 CH(Xem: 305)
 
Nạn Nhân và Nhân Chứng, trong ý thức người viết tiểu thuyết
 
                   Giống như họa sĩ từ cảm hứng qua màu sắc, đường nét sáng tạo hình thành tác phẩm nghệ thuật thì người viết tiểu thuyết xử dụng con chữ vẽ ra giấc mơ của mình. Về mặt tâm lý, cấu tạo nhân vật tiểu thuyết chính là tái tạo dữ kiện của ký ức, do đó viết tiểu thuyết là quá trình xây dựng thực tại của quá khứ. Dẫu hư cấu (fictional), người viết đã tái tạo bao cuộc đời nhân vật với hạnh phúc lẫn bất hạnh từng có mặt trong giấc mơ của mình. Cuộc đời, cá tính nhân vật là thực thể của dòng sinh tồn trong khi thái độ sống của nhân vật lại là tương lai của tác phẩm, phản ánh khát vọng của chính tác giả, cho dù tác phẩm hình thành từ một hay nhiều giấc mơ trong cuộc đời người viết. Bởi xây dựng thực tại của quá khứ thế nên công việc sáng tác có sứ mệnh riêng nó..
                   Điều này hoàn toàn tự nhiên, cho dẫu người viết phải sáng tạo bao cuộc đời nhân vật để nuôi sống chính cuộc đời mình. Nhưng vấn đề không phải ở chỗ này, bất kỳ vị trí nào trong xã hội, cuộc đời một nghệ sĩ không chỉ biểu hiện những hiện tượng trao đổi để tồn tại mà vì tồn tại, người nghệ sĩ luôn tìm giá trị đích thực miêu tả thân phận con người trong tương quan với môi trường chung quanh. Thế nên người nghệ sĩ nhận ra phạm trù sáng tác là đòi hỏi đích thực cho dù cá tính nhân vật tiêu cực hoặc tích cực tồn tại..
                   Ý thức nhân chứng của người viết tái tạo con người nhân chứng của nhân vật. Có nghĩa trước khi có con người nhân chứng của nhân vật, chính tác giả đã là nhân chứng cho cuộc bể dâu của nội dung tiểu thuyết. Tính trung thực trong sáng tác nhân vật của tác giả tạo nên tính chính thống cưu mang giá trị nhân bản vì cuộc đấu tranh nẩy sinh từ bản thân tác giả. Thế nên Không nhân vật tiểu thuyết nào tách rời khỏi sinh mệnh chính trị của chính tác giả. Nhân vật tiểu thuyết là nạn nhân hay nhân chứng hoặc cả hai là điều bắt buộc vì phạm trù tồn tại, hay cuộc hiện sinh chứng minh cho thấy. Tuy nhiên, người cầm bút miêu tả nghệ thuật đều không tránh khỏi nỗi ngậm ngùi, cay đắng một khi nhớ lại thân phận của chính mình phản ánh qua thân phận nhân vật để rồi xét lại khả năng chịu đựng để tồn tại. Lúc này phạm trù nạn nhân rất rõ nét bên cạnh bóng dáng của ý thức nhân chứng trong tâm tư người viết. Vì một khi xác định vai trò nạn nhân chính nó khẳng định sự tồn tại của nhân chứng. Lúc này ý thức minh định nạn nhân và nhân chứng là một thực thể duy nhất. Vô tình hay cố ý tách biệt vai trò nhân chứng khỏi nạn nhân mang tính phi nhân và cực kỳ ác độc..
                Ý thức vai trò Nạn nhân là mặt nhận thức tiêu cực của ý thức vai trò Nhân chứng. Trong xã hội độc đoán, chuyên quyền, áp bức, kỳ thị ý thức nạn nhân làm con người không vượt qua được bản ngã tiêu cực chính mình và quên đi sự đấu tranh thay đổi số phận căn nguồn của ý thức vai trò nhân chứng. Thế nên một khi nhà văn tiếp tục mô tả giấc mơ của mình, chẳng qua vực dậy khả năng nhân chứng bị vai trò nạn nhân chèn ép một cách không khoan nhượng để rồi phải đầu hàng số phận. Do đó mục tiêu của người viết là qua nhân vật tiểu thuyết làm nổi bật vai trò nhân chứng của chính mình, và lúc này chính tác giả là chứng nhân của một sân khấu cuộc đời mà sinh mệnh của nó gắn liền với sinh mệnh tác giả. Nhân vật trong tác phẩm cười khóc chính là khát vọng của người sáng tác miêu tả tính bi hài cuộc đời cho người đọc thấy được khuôn mặt, tâm hồn của chính họ phản ánh qua tác phẩm nghệ thuật.
                 .Khả tính nhân chứng trong sáng tác còn đưa thân phận vượt khỏi rào cản truyền thống bởi tính tích cực và khả năng trình bày, tố cáo của nó trước đám đông. Xác minh vai trò Nhân Chứng nói tổng quát là cách thức của bất kỳ ai đấu tranh với chính số phận của mình và người chung quanh mình. Ngày hôm nay không ít những biểu hiện tốt đẹp của việc vượt qua khỏi vị trí nạn nhân. Phong trào # Me Too, BLM tại Hoa Kỳ là hai thí dụ điển hình của phụ nữ và người da màu đấu tranh cốt làm nổi bật vai trò nạn nhân và nhân chứng của chính họ đối với sự què quặt, tàn tật chức năng của hệ thống thực thi công lý hiện hành (Dysfunctional Justice System) trước vấn đề kỳ thị tồn tại..
                Trên bình diện rộng lớn hơn, thí dụ ý thức vai trò nhân chứng của một đất nước chính là can đảm đưa đất nước vượt khỏi tình trạng nhục nhằn thân phận hiện tại với khát vọng thay đổi lớn lao; vì nó là điển hình tích cực tìm lại những giá trị bị mất hay lãng quên một thời, và vai trò nhân chứng lúc này chính là khả thể thay đổi định mệnh dân tộc. Ý thức Nhân Chứng còn có thể đối nghịch với truyền thống nếu truyền thống là thủ phạm của việc duy trì bảo vệ ý thức Nạn Nhân trên hành trình hình thành lịch sử. Chính phạm trù nạn nhân đã kềm hãm một đất nước, không thoát khỏi được nhà tù nhận thức mang tính bền vững định mệnh không cho đất nước tiến lên..
              Vai trò Nhân Chứng trong sáng tác, đã khôi phục hay cách tân nhận thức ý nghĩa của những hành động nằm chồng chất trong quá khứ, trên bàn thờ của sự sùng bái chiến công, hay tự mãn dân tộc từ đó cản trở một cách tích cực hoặc tiêu cực khả năng thay đổi số phận đất nước. Người cầm bút có thể phá bỏ những nhận thức lỗi thời từ lâu biến thành định chế cứng nhắc tưởng dường như không bao giờ thay đổi được qua nhân vật mình sáng tạo và xây dựng nên..
Vai trò Nhân Chứng trong sáng tác chính là đặt nhân vật trước tấm gương soi (mirrors). Nhân vật thấy chính mình trong sân khấu cuộc đời tiểu thuyết. Ý nghĩa sinh mệnh sáng tác nằm chính ý nghĩa nội tại của từng nhân vật trong tác phẩm, và phản ánh sinh mệnh của từng con người đọc nó. Điều này không đòi hỏi ngay tức khắc nhận thức của người đọc, nhưng như trên một dòng sông luân lưu con thuyền để thấy bến bờ của cuộc hành trình, người đọc quên mình và nhân vật trong tác phẩm để rồi tự nhận ra mình muốn gì và phải làm gì trước tình huống để có một thái độ. Lúc này sự lựa chọn rất rõ ràng để có thái độ tiêu cực (nạn nhân) hay tích cực (nhân chứng) để vượt qua sự khó khăn của một dòng sông hung dữ vì bão tố triền miên mà thực chất là đấu tranh vượt khỏi những u mê trì trệ chồng chất của quá khứ..
                Hiện thực vai trò nhân chứng của nhân vật trong sáng tác cho đến hiện thực vai trò nhân chứng của người đọc là cuộc hành trình biện chứng. Nói tổng quát người đọc tìm thấy lại mình trong nhận thức toàn vẹn nhân vật, ngay cả nhận thức trong vô thức. Hành trình nhận thức trong thưởng thức nghệ thuật chẳng qua thấy lại được cái mất mát một cách vô thức, và vận hành này đã làm người sáng tác và kẻ thưởng thức gặp nhau. Tuy nhiên không phải nhận thức hoàn toàn “pro” mà có cả “con” và có khi rất quyết liệt..
               Đến đây chúng ta không phải đã tỏ ra hiện thực vai trò nhân chứng, một mặt nào đó là cuộc cách mạng cả trong nhận thức chính trị và luân lý đạo đức truyền thống. Với nhận thức chính trị là thay đổi quan niệm cai trị, lãnh đạo từ lâu vốn dựa trên tập quán lịch sử truyền thống mà không hay biết hay xem nhẹ những thay đổi tương quan giá trị toàn cầu qua cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật. Về mặt nhân bản, phạm trù nhân chứng cho con người một thái độ sống đúng đắn, tích cực và cách mạng. Xã hội nhờ đó tiến lên qua việc đấu tranh tố cáo, lên án những điều phi nhân vẫn thường tồn tại như truyền thống mà thời đại qui chiếu như là những hình mẫu không thể thay đổi hoặc loại bỏ được..
               Trong phạm trù triết học, thái độ sống là một hành trình chủ quan của tồn tại nhưng cảm hứng sáng tác là một vận hành biểu hiện khách quan thái độ sống trên dòng thời gian. Xúc cảm là cơ sở hình thành cảm hứng, nói tổng quát sáng tác nghệ thuật là nỗ lực tập họp xúc cảm bao gồm hạnh phúc, bất hạnh hay phiền muộn đớn đau trên suốt cuộc vận hành của dòng thời gian. Nó có thể thuộc quá khứ, hiện tại hay cả sự phong phú tưởng tượng của tương lai nhưng chưa bao giờ, và mãi mãi không bao giờ tách rời khỏi vận hành thời gian. 
               Bởi thế sáng tác là mặt biểu hiện hiện sinh, mang tính khao khát hoài vọng hay đớn đau phủ nhận, hoặc khinh rẻ phụ bạc… nhưng cuối cùng nó vẫn là thứ ý thức nhân chứng bền vững của dòng sinh mệnh con người. Nhận ra ý nghĩa đích thực của nó chính người viết dành cho sáng tác một thái độ sống trong quá trình tìm lại cái self tích cực đã mất hoặc một thời quên lãng của mình.
.
Lê Lạc Giao
06/2024
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
08 Tháng Năm 2018(Xem: 19269)
Nhưng thật là bất ngờ, bất ngờ đến kinh ngạc, khi qua tài liệu đính kèm của tác giả Nguyễn văn Luận, chúng ta được biết kiệt tác của lịch sử này đã được hoàn thành bởi… một người.
25 Tháng Ba 2024(Xem: 1132)
Ba mươi năm cân đai áo mão, một tiếng thanh liêm, Hết nửa đời cửa khuyết sân chầu, vạn lời ca ngợi.
15 Tháng Ba 2024(Xem: 1310)
Một số tác phẩm của Tự lực văn đoàn cũng được phóng tác hay biên thành kịch hoặc biên thành tuồng cải lương tâm lý xã hội.
23 Tháng Giêng 2024(Xem: 1593)
Biên Hòa là đầu mối giao thông quan trọng của cả nước và là cửa ngõ quan trọng của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam
04 Tháng Mười 2023(Xem: 2597)
Học sinh tiểu học trước năm 1975 được dạy Đức Dục, Công Dân Giáo Dục từ 2 giờ đến 2 giờ 30 phút mỗi tuần. Học sinh trung học, môn Công Dân Giáo Dục 2 giờ mỗi tuần.
08 Tháng Chín 2023(Xem: 2660)
Một bác sĩ chuyên khoa tim cho biết, nếu mọi người nhận được bài viết này gửi tiếp cho 10 người khác, thì ít nhất một mạng người sẽ được cứu sống.
05 Tháng Bảy 2023(Xem: 3052)
An Lộc đứng vững nhờ sự hy sinh trên cả tuyệt vời của các chiến sĩ Quân lực VNCH thuộc đủ mọi quân binh chủng, các đơn vị Tiểu khu và Chi khu những người lính Địa Phương Quân
22 Tháng Ba 2023(Xem: 3375)
Riêng thuế lợi tức liên bang, các chủ nhân công ty phải khấu trừ các loại thuế lợi tức theo luật định và gửi về cơ quan thuế IRS, cuối năm mỗi cá nhân ấy
13 Tháng Mười Một 2022(Xem: 5904)
Vì nơi này chứa một trong những chất có giá trị nhất trên thế giới , nên nó phải có những đặc điểm nhất định để các tổ chức hoàn toàn tin tưởng vào nó.
19 Tháng Tư 2022(Xem: 7801)
Vì thế, gia đình hòa thuận, bạn bè tốt là một trong những yếu tố quyết định tuổi thọ con người.
21 Tháng Ba 2022(Xem: 8058)
Đây là lý do tại sao người lớn và người cao tuổi luôn bị phát hiện đau tim hoặc tê liệt vào khoảng 5-6 giờ sáng. Trong tình trạng này, họ chết trong giấc ngủ.
19 Tháng Sáu 2021(Xem: 8618)
Xin viết lại bài này với lòng ngưỡng mộ, và biết ơn người phát minh ra "@", giúp Emails phát triển hoàn thiện như hôm nay.
10 Tháng Ba 2021(Xem: 9705)
Vì cuộc đời là những vòng tuần hoàn đáng quý của sinh mệnh, không ai luôn được và cũng không ai luôn mất, nên hãy biết sống để cho đi…
20 Tháng Chín 2020(Xem: 9788)
Vì quyền lợi của Hoa Kỳ và dấu hiệu dịu giọng của Trung Quốc như hiện nay có thể dẫn đến một cuộc thương thảo không?
28 Tháng Sáu 2020(Xem: 11328)
Cổ nhân có câu: "sinh, bệnh, lão, tử". Bốn giai đoạn này không ai có thể tránh khỏi. Chuẩn bị ứng phó với bệnh tật và tuổi già của mình
18 Tháng Tư 2020(Xem: 10616)
Người vào cỡi áo lau son phấn Trả cả vinh hoa lẫn đoạn trường
02 Tháng Sáu 2019(Xem: 13942)
Về đức hạnh, cả đời Ông luôn giữ vững 13 đức tính: ôn hòa, kín tiếng, ngăn nắp, quyết đoán, tiết kiệm, siêng năng, chân thành, công bằng, điều độ, sạch sẽ, tĩnh tại, giản dị, khiêm tốn
27 Tháng Hai 2019(Xem: 12841)
Tôi rất hy vọng những nỗ lực và thành quả của giới trí thức tỵ nạn Việt Nam như bộ Dòng Việt (GS Lê Văn), sách và bài viết về ngữ học, văn phạm, tự điển
16 Tháng Mười Một 2018(Xem: 15119)
Thế giới nín thở theo dõi sách lược của Tổng thống Mỹ Donald Trump + Quốc hội lưỡng viện Mỹ khi đẩy Hồ sơ Duy Ngô Nhĩ để bất ngờ "xé nách" TQ
11 Tháng Mười Một 2018(Xem: 19546)
Tào Tháo chính là một trong những nhà Chính trị – Quân sự kiệt xuất nhất trong lịch sử Trung Hoa.
11 Tháng Mười Một 2018(Xem: 15311)
Không cho người già ăn no bụng và ngon miệng là một điều đáng trách cả về lý lẫn về tình.
04 Tháng Mười 2018(Xem: 12817)
Ngày 2 tháng 4 năm 1972, Đại tướng Fred C. Weyand, Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ và Thiếu tướng Verne L. Bowers, Phụ tá Tham mưu trưởng Lục quân ký thay Tổng thống ân thưởng
09 Tháng Tám 2018(Xem: 12737)
xưng vương xưng bá mà lại coi Mỹ là kẻ thù. Trung Quốc sẽ là mục tiêu số một mà Mỹ đang nhắm tới! Hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra!
21 Tháng Giêng 2018(Xem: 11938)
Hy vọng rằng tinh thần yêu nước của người Việt trong và ngoài nước sẽ được hướng dẫn đúng mục tiêu, thấy rõ chúng ta bị bọn bán nước cai trị
17 Tháng Mười Hai 2017(Xem: 13965)
Giải tội cho những người nầy, có nghĩa là họ có tội phải chết, nhưng giải đi cho xong để Diêm Vương khỏi mất công
29 Tháng Mười Một 2017(Xem: 16071)
Thùng giống nhau, nhưng đựng bên trong những thứ khác nhau thì số mệnh của nó cũng khác nhau.
29 Tháng Mười Một 2017(Xem: 13955)
Cho dù bạn thân thiện và cư xử đúng mực thế nào, bạn sẽ luôn phải đối mặt với những người không ưa mình và tìm cách dìm bạn đến hết mức có thể.
28 Tháng Hai 2017(Xem: 15453)
Trong niềm nhớ thương khôn nguôi về quê nhà của một người Việt Nam ly hương còn nặng tình hoài cổ
06 Tháng Mười Hai 2016(Xem: 10859)
ông sếp tôi ủng hộ tất cả những gì tổng thống đắc cử Trump làm, vì (ông) biết Tổng Thống Trump là người sẵn sàng làm tất cả mọi chuyện, miễn là đạt kết quả
06 Tháng Mười Hai 2016(Xem: 10933)
Biết đâu lịch sử sẽ tái diễn và dân chúng Trung Hoa thoát được nạn độc tài như dân chúng Liên Xô được hưởng cách nay đúng 25 năm.
21 Tháng Mười Một 2016(Xem: 11876)
“chính Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo đất nước vượt qua thời kỳ khó khăn sau chiến tranh,” còn theo đại tá Hà thì “Đảng chỉ còn vai trò kìm hãm xã hội thôi
12 Tháng Mười Một 2016(Xem: 10430)
Sao cũng được, miễn là không cắt cổ đổ máu khi thay đổi chính quyền. Bốn năm hay tám năm rồi cũng qua mau. Tâm bình, thế giới bình.
11 Tháng Mười Một 2016(Xem: 11015)
Sau những thất bại liên tục của đảng Cộng Hòa, tới lượt Dân Chủ phải thoát xác….
12 Tháng Sáu 2016(Xem: 11410)
đây là thiết bị dịch cả 2 chiều, nên nó cực kỳ tiện dụng, xóa bỏ đi mọi rào cản của ngôn ngữ.
12 Tháng Sáu 2016(Xem: 18332)
Con sông Đồng Nai đã đưa ta đến tỉnh Biên Hòa (hòa bình ở biên cương), một trấn đã được sáp nhập vào nước ta năm 1653. Khoảng đất này xưa được gọi là Đông Phố
30 Tháng Năm 2016(Xem: 13778)
Người Mỹ gốc Việt cũng có rất nhiều mà điển hình là ông Bùi Văn Phú hiện là giáo sư tại California sau khi tốt nghiệp UC Berkeley đã tham gia
20 Tháng Năm 2016(Xem: 14534)
Con Cháu chúng ta sẽ không còn cần bằng lái xe nữa và sẽ không bao giờ sở hữu một chiếc xe hơi.
09 Tháng Tư 2016(Xem: 10317)
"Nước Mỹ đã không hiểu được cuộc xung đột kém nghiêm trọng, đã không phô diễn đuợc năng lực tương xứng chống lại nó."
06 Tháng Tư 2016(Xem: 13945)
xin kính cẩn nghiêng mình trước vong linh của những Anh Hùng Liệt Nữ... vô danh, vĩnh biệt với muôn vàn tiếc thương!.
07 Tháng Giêng 2016(Xem: 16611)
25 Tháng Mười Hai 2015(Xem: 13470)
Xem lại những hình ảnh Sài Gòn xưa cũng có thể vừa để hoài niệm, vừa để trân quý một thời đại tốt đẹp mà
06 Tháng Mười Hai 2015(Xem: 11040)
ngót trăm người còn nán lại đến giờ phút chót để tận mắt ngắm nhìn hay tận tay sờ được nhiều giá trị văn hóa chỉ từng nghe nói
07 Tháng Mười Một 2015(Xem: 11930)
Medicare Advantage từ 15 tháng 10 đến 7 tháng 12 là lúc quý vị có medicare cần xem lại chương trình bảo hiểm sức khỏe quý vị đã lựa chọn
31 Tháng Mười 2015(Xem: 11853)
chỉ một nền Cộng hòa Tam quyền phân lập đơn sơ, khiêm tốn vẫn chỉ là “ một viễn tưởng “ ở ngày mai, nghĩ cũng thật là thảm cho Đất nước và Dân tộc!
24 Tháng Mười 2015(Xem: 11615)
Thành Phố Maribyrnong là thành phố đầu tiên trên toàn cỏi Úc Châu đã biểu quyết công nhận Cờ Vàng
18 Tháng Mười 2015(Xem: 14904)
minh hoạ từ bài viết của Vĩnh Long Hồ,