1:32 SA
Thứ Sáu
21
Tháng Chín
2018

TÀI HOA MEN GỐM - Đăng Tùng

11 Tháng Giêng 201512:23 SA(Xem: 2791)

Tài hoa men gốm

Đặt chiếc chậu chưa nung lên tấm nệm, những người thợ chấm men dùng một tay giữ chắc thành chậu, tay còn lại cẩn thận “đi” từng đường cọ để “lên” các lớp men cho sản phẩm. Dần dần, những chậu đất trắng muốt “khoác” lên chiếc áo men phớt hồng và khi qua một lần lửa, lớp men ấy sẽ chuyển thành những màu sắc theo ý của nghệ nhân.

Bà Mai Thị Minh Nguyệt chấm men chiếc chậu cỡ trung.
Bà Mai Thị Minh Nguyệt chấm men chiếc chậu cỡ trung.

Nắng sớm vừa lên, công nhân lò gốm nhà ông Hoàng (KP.5, phường Bửu Hòa, TP.Biên Hòa) đã tập trung đầy đủ để nhanh chóng hoàn thành đợt hàng cho dịp tết sắp tới. Chẳng ai bảo ai, như những cỗ máy được lập trình sẵn, mỗi người bắt tay vào phần việc của mình với sự tập trung cao độ. Người lấy sản phẩm từ khuôn ra phơi nắng, người kiểm tra và đóng gói các kiện hàng chờ xe đến lấy… Họ làm việc nhanh chóng và cẩn thận, cả lò gốm như “nóng” lên bởi bầu không khí gấp gáp ấy.

* Lấm lem men và đất

Ở góc nhỏ của lò gốm, cách xa công việc nặng nhọc của cánh đàn ông, một số phụ nữ đang tỉ mẩn chấm men cho những sản phẩm còn thơm mùi đất. Bàn tay lấm đầy màu men và bụi đất, họ nhẹ nhàng cầm cọ “lướt” qua những mảng gốm trắng, phủ lên một lớp men sền sệt đã được pha sẵn. Nhiều nghệ nhân cho hay, mỗi lò gốm có một cách pha màu men khác nhau, đó là bí quyết để gầy dựng tên tuổi và thu hút khách hàng của mỗi lò. Đặc biệt, cách trộn hóa chất để ra màu men là điều ít khi nào được tiết lộ, thợ chấm men chỉ biết tỷ lệ pha trộn giữa bột men và keo chứ không thể biết được cách thức trộn bột như thế nào.

Bà Mai Thị Minh Nguyệt (ngụ xã Hóa An, TP.Biên Hòa), người có hơn 20 năm làm công việc chấm men ở các lò gốm, cho hay: “Nghề này cũng lắm công phu. Ở các lò gốm, thường thì công việc chấm men do phụ nữ đảm nhiệm vì sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và hơn hết là đôi tay khéo léo, dễ chấm men ở các họa tiết tinh xảo. Tùy theo yêu cầu của khách hàng về màu sắc của sản phẩm mà men sẽ được pha loãng hay sệt, với độ loãng khác nhau của men sẽ có cách chấm khác nhau. Ngoài ra, còn phụ thuộc vào chất liệu, hình dáng và họa tiết của sản phẩm mà người chấm men sẽ có cách thực hiện khác nhau”.

Màu men sau khi nung hoàn toàn khác với lúc đang chấm.
Màu men sau khi nung hoàn toàn khác với lúc đang chấm.

Theo nhiều người làm gốm có thâm niên, người muốn học nghề chấm men chỉ mất khoảng 4 tháng, nhưng để thạo nghề thì mất hơn một năm. Hiện nay, do các lò gốm không còn phát triển như trước nên người làm nghề chấm men ngày càng ít đi. Trước tình trạng đó, hầu hết các lò gốm ở khu vực các phường, xã: Bửu Hòa, Hóa An, Tân Hạnh (TP.Biên Hòa) đều sử dụng những người chấm men có tuổi nghề từ 10 năm trở lên và không tìm ra nguồn nhân lực bổ sung khi cần thiết.

Anh Ngô Quang Mẫn, chủ một lò gốm ở phường Bửu Hòa, cho hay khoảng 15-20 năm trước, các gia đình xung quanh lò gốm đều cho con em đến học nghề từ các chủ lò. Con trai thì học làm gốm, con gái học chấm men nên không khi nào xảy ra tình trạng thiếu thợ, kể cả khi hàng nhiều, phải làm liên tục.

* Điểm trang cho đất trắng

Từ một tảng đất sét trở thành sản phẩm gốm sứ tráng men với độ tinh xảo cao phải trải qua nhiều công đoạn. Trong đó, chấm men là công đoạn quyết định sự thành bại của sản phẩm. Sản phẩm có màu sắc tươi tắn, có đúng ý khách hàng hay không đều phụ thuộc vào bàn tay của những người thợ chấm men.

“Ngày xưa, khi sử dụng lò nung bằng củi thì việc nung gốm là quan trọng và phức tạp nhất. Bây giờ chuyển sang dùng lò nung bằng gas, công việc đó trở nên dễ dàng. Riêng phần chấm men từ xưa đến giờ vẫn được làm hoàn toàn bằng tay, không có máy móc nào thay thế được. Tuy phụ nữ có sự tỉ mỉ và khéo léo, nhưng càng lớn tuổi thì những yếu tố đó càng mất dần ở họ. Lớp trẻ giờ không học đại học thì làm công nhân chứ có thèm học cái nghề này đâu, tụi nó không khoái những việc lấm lem như chấm men này” - bà Mai Thị Thanh Hằng (ngụ xã Hóa An), người có gần 20 năm chấm men ở nhiều lò gốm khác nhau, tâm sự.

Công việc của những người phụ nữ trong các lò gốm phụ thuộc vào đơn đặt hàng. Có ngày họ chỉ cần làm 3-4 giờ, nhưng vào những dịp cuối năm, có ngày họ phải làm việc 10-12 giờ là điều bình thường. Tuy vậy, họ vẫn miệt mài với công việc từ ngày này qua tháng nọ. Nhiều người kể lại, do đã làm từ nhỏ nên quen với nghề và mức thu nhập hiện tại cũng đủ chu cấp cho cuộc sống. Nhưng quan trọng hơn, điều giữ họ gắn bó nhiều năm qua với công việc chấm men chính là niềm đam mê được hình thành từ những năm tháng tuổi thơ sống cạnh các lò gốm.

Chi tiết của chậu gốm sau khi nung.
Chi tiết của chậu gốm sau khi nung.

“Mới mười mấy tuổi tôi đã vào lò gốm gần nhà học nghề chấm men. Hồi mới học nghề cực lắm, chưa biết cách để chậu vào thế, chưa biết cách cầm cọ cho đúng nên cả tháng trời chấm men bị lem. Mỗi lần như vậy phải cạo đi, chấm lại. Bây giờ, mỗi cái chậu gốm tôi chấm men hết 1 giờ, còn như ngày mới học chắc phải mất cả ngày mới ổn. Chấm tốt rồi còn phải học cách nhìn màu men. Màu men sống khác hẳn với lớp men đã nung, cần phải nhìn màu men sống mà biết sau khi nung sẽ ra màu gì để thực hiện đúng theo đơn đặt hàng” - chị Bùi Thị Linh Tâm (ngụ xã Hóa An), người có hơn 10 năm làm công việc chấm men, chia sẻ.

“Trong lò ai cũng có công việc riêng nên chúng tôi phải tự khiêng các chậu đặt lên bàn để chấm men. Với các chậu nhỏ thì không sao, riêng các chậu lớn hoặc ngoại cỡ thì phải đứng để làm. Điều này đòi hỏi tay nghề người thợ phải cao, vì trong tư thế không thuận tiện rất dễ làm lem màu ra các chi tiết khác” - bà Mai Thị Minh Nguyệt cho biết.

Đơn giản nhất là chấm men các loại chậu trơn, họa tiết đơn giản như hoa, lá; khó nhất là các tượng toàn thân, phù điêu, hoặc các chậu có kích thước lớn, họa tiết phức tạp. Lao vào cuộc mưu sinh suốt nhiều ngày dài ngồi bên bàn chấm men, không ít người phụ nữ chịu không nổi sự nhàm chán của công việc chấm men nên đã chuyển sang việc khác. Bàn tay nhiều năm lấm lem các nước men sống đã trở nên khô ráp, nhiều người cho biết nghề này không có sự nguy hiểm gì, chỉ có một điều khó khăn chính là phải luôn nhẫn nại và tỉ mỉ khi làm việc.

Trong ánh nắng ấm áp của những ngày đầu năm mới, bên bàn gỗ phủ trắng bụi đất, những người phụ nữ tóc đã điểm sương đang cặm cụi hoàn thành những nét cọ cuối cùng trên chậu trước khi đem vào nung. Với họ, đây không chỉ là công việc mà còn là niềm đam mê và nỗi khắc khoải khi không có thế hệ kế thừa.

Đăng Tùng
(báo Đồng Nai)

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
24 Tháng Chín 2012(Xem: 4055)
Xưa nay tôi vốn chăm, ngoan Tối ngày đọc sách, chẳng ham thứ gì.
22 Tháng Chín 2012(Xem: 3520)
Thế cho nên chúng tôi còn mong đợi ngày Họp mặt mừng 60 TUỔI của những con Rồng vào tháng 10 sắp tới đây rồi. Đã 60 TUỖI tôi nghĩ chúng mình đã thật già lắm phải không?
21 Tháng Chín 2012(Xem: 3255)
Người Biên Hòa này xin chấp hết cho vui. Có phải là tui lại đã lầm mà đưa em sang đây?
21 Tháng Chín 2012(Xem: 3334)
Thế là tui bật cười ha hả cửa đan điền mở rộng chân khí thoát ra làm cho hai chân tui khụy xuống dưới sức nặng của cái lu. Một tiếng " Bịch" khô khan vang lên tui đã nằm ngay đơ lè lưởi đỏ lu ảng ngồi chểm chệ trên lưng.
17 Tháng Chín 2012(Xem: 61729)
I fall in again I can’t believe I’m in The same place But it isn’t my fault
15 Tháng Chín 2012(Xem: 3998)
Lúc đó không biết tiếng Việt sẽ là...sinh ngữ mấy? Tuy vậy, tôi vẫn thích nghe câu thỏ thẻ: “I love you” khi ôm cháu ngoại vào lòng.
14 Tháng Chín 2012(Xem: 4080)
Vậy là chúng tôi sẽ có cơ hội họp mặt cùng nhau đầy đủ. Các bạn tôi đã chọn được ngày kỷ niệm cho sự kiện mà tất cả cùng mong đợi: ngày kỷ niệm " 60 NĂM CUỘC ĐỜI".
14 Tháng Chín 2012(Xem: 3849)
Ông về hỏi ngoại con đâu Bạc đầu thức trắng đêm thâu chờ đò Bà con đón gió trên cầu Gởi ông sợi tóc tình xa năm nào
13 Tháng Chín 2012(Xem: 20106)
Tôi đọc trang Hội ái hữu Biên Hòa không phải ở Việt Nam, mà là ở một đất nước xa xôi cách VN nửa vòng trái đất. Tôi đã tìm thấy lại cái tình người ấm áp mà chỉ thật sự cảm nhận có ở quê hương.
10 Tháng Chín 2012(Xem: 3521)
Ta xin nắm cổ tay tròn Em rằng: mắc bận lũ con quây quần Ta xin hôn dưới bàn chân Em rằng: HÔN ĐƯỢC – chớ lần lên trên!
09 Tháng Chín 2012(Xem: 4068)
Tóc nào còn mãi vấn vương Sợi nào còn mãi nhớ thương một đời
02 Tháng Chín 2012(Xem: 3857)
Ông Trời ngồi rảnh nghĩ việc đời Quá buồn ông tạc tượng để chơi Hai tay nắn nót ông thêm bớt Bóp méo, vo tròn tạo thành người
01 Tháng Chín 2012(Xem: 3841)
Cà phê ngưng giọt đong đưa Tóc bay theo gió nên trưa quên chiều Bây giờ ngồi giữa cô liêu Khuấy quanh nỗi nhớ những chiều cà phê
31 Tháng Tám 2012(Xem: 3544)
Em làm ơn lấy cái hình ông bụng bự đi băng qua bến xe VT xuống dùm anh, hổng phải anh Dũng của em đâu, cái ông đó hình như là anh em gì đó của thằng Hạnh Tân Ba.
31 Tháng Tám 2012(Xem: 57690)
- Tâm gian dối thì cuộc sống bất an. - Tâm ghen ghét thì cuộc sống hận thù.. - Tâm đố kỵ thì cuộc sống mất vui. - Tâm tham lam thì cuộc sống dối trá…
19 Tháng Tám 2012(Xem: 49157)
Bọn tao hứa sẽ đủ đầy họp mặt. Dù mầy quê xa Mộc Hóa đồng chua. Thắp nén nhang thơm viếng mẹ già nua. Để tưởng nhớ công sinh thành dưỡng dục.
17 Tháng Tám 2012(Xem: 18806)
cuộc sống luôn có những bất trắc với nỗi đau và hạnh phúc, nhưng niềm vui có được là biết mang đến cho nhau những nụ cười và cùng cầu nguyện may mắn, an lành cho nhau.
16 Tháng Tám 2012(Xem: 16928)
Xa quê lang bạt lâu ngày óc tim vật vờ, vụn vỡ. Những tưởng tâm tư lãng mạng của một thuở học trò thơ dại, đã chìm sâu trong vực tối cuộc đời, nhưng tấm hình dưới đây đã giúp cho tui thấy lại vạt nắng trên sông Đồng.
13 Tháng Tám 2012(Xem: 54547)
Những gì cuộc sống hôm nay. Rằng mai còn có thấy ngày đó không? Cho anh gửi trọn ước mong. Cô mười ba hỏi lòng buồn hay vui?
13 Tháng Tám 2012(Xem: 58857)
Thời anh tù tội đã qua Sao cơn bão tố, phong ba hãy còn Lời tình ấp ủ đầu non Cái nghèo hăm hở bào mòn ước mơ
11 Tháng Tám 2012(Xem: 3990)
Sự mộc mạc hồn nhiên ở từ ngữ, cách thể hiện dung dị và ngộ nghĩnh gây nên những bất ngờ thú vị là chất hóm hỉnh thường thấy trong ca dao tình yêu Nam bộ. Đó cũng là biểu hiện tính cách đặc trưng của người dân nơi đây
11 Tháng Tám 2012(Xem: 53021)
Lần theo tiếng gọi Ngô Vương. Lên yên tuấn mã dọn đường quân đi. Mai kia lỡ cuộc hồi qui. Chống gươm, cuối mặt, hồn quỳ khóc than.
05 Tháng Tám 2012(Xem: 4324)
Khi ta nói miệt vườn, quê hương chùm khế ngọt, nó như vậy, uống ly rượu nho vùng Bordeaux ta uống cả quê hương bầu trới Bordeaux… La De cũng vậy
01 Tháng Tám 2012(Xem: 58218)
Rồi giây phút, bình minh như đến sớm. Hồn mở ra, tâm tư chớm thảnh thơi! Và chợt nhận, Em còn yêu nhiều thế! Tim nồng nàn dập sóng mãi hồn Em.
01 Tháng Tám 2012(Xem: 4485)
Con người vốn sinh từ hoang dại, Đã mang dòng huyết quản nhân từ. Đã yêu thiên nhiên từ trứng nước. Đã yêu người khi mới nằm nôi.
01 Tháng Tám 2012(Xem: 4476)
Cô lái đò đưa khách qua sông. Đò cập bến cô lái thu tiền từng người. Sau hết đến nhà sư. Cô lái đò đòi tiền gấp đôi. Nhà Sư ngạc nhiên hỏi vì sao?
31 Tháng Bảy 2012(Xem: 4570)
Thời buổi này mà ly dị và chỉ có một đứa con để trả tiền cấp dưỡng thì đúng là có PHƯỚC quá rồi. Ông có phứơc hơn tui.Tui mà phải đứng như ông chắc là phải thêm cái lon và con chó nhỏ trước mặt. Ha ha ...
27 Tháng Bảy 2012(Xem: 65848)
Rượu nồng tháng bảy chưa khui Tình như thác đổ reo vui rộn ràng Mai này theo gió lang thang Tay ôm kỷ niệm lệ tràn hoen mi.
27 Tháng Bảy 2012(Xem: 60460)
Những gì của ngày xưa thân ái. Xin giữ bên nhau giây phút cuối đời. Bởi cuộc đời như gió thoảng mây trôi. Tình bè bạn vẫn hằng vĩnh cửu.
27 Tháng Bảy 2012(Xem: 4296)
Con trai cái tính thích đùa Chọc con gái giận xong mua tặng quà Tặng nàng bằng một cành hoa Xong rồi xin lỗi thôi mà lỗi anh
26 Tháng Bảy 2012(Xem: 20957)
Chúc cho những người bạn của nhau luôn cảm thấy mình hạnh phúc . Chúc những người bạn của nhau luôn tràn ngập niềm vui và luôn nở những nụ cười tươi trên môi nhé !
26 Tháng Bảy 2012(Xem: 4713)
Hoàng hôn đi xuống phần đời. Bình minh ló dạng chân trời của con. Chữ TÂM gìn giữ vuông tròn. Mai sau ta hãy không hờn trách nhau.
19 Tháng Bảy 2012(Xem: 4772)
Tròn xoe đôi mắt, anh thầm trách: Sao mà Trlẩn thẩn thế hỡ em? Hỡi bà già khốn khổ của tôi ơi! Hỡi bà già BIÊN HÒA của tôi ơi
19 Tháng Bảy 2012(Xem: 66666)
Giữa cuộc đời - còn tình yêu khác nữa Tình BẠN ĐỜI - kết ước nghĩa tào khang Cám ơn anh - người bạn đời chung thủy Luôn chung vai gánh vác những nhọc nhằn
17 Tháng Bảy 2012(Xem: 22675)
Chúng tôi chia tay nhau khi mặt trời mon men nóc chợ, mỗi đứa một phương tiếp tục quảng đời riêng nhưng bao giờ cũng chung một ngã trong cùng tận đáy lòng
15 Tháng Bảy 2012(Xem: 20172)
Vậy là chết tui rồi! Cái"anh Hạnh" này chơi tui tới bến. Mấy cô em đó ngồi chung trên xe cã ngày mà bây giờ mới báo động làm sao tui trốn kịp đây?
05 Tháng Bảy 2012(Xem: 21614)
Dù chỉ còn là dư âm nhưng truyền thống NGÔ QUYỀN vẫn được sống lại hàng năm qua những cuộc Hội Ngộ của Cựu Học Sinh Ngô Quyền còn vương lại trên Đất Biên Hòa hoặc trên nửa vòng trái đất xa xôi và sẽ sống... sống mãi với thời gian…
29 Tháng Sáu 2012(Xem: 20691)
Cái chú Chín này ngày thường khi đánh trống thì gọn gàng hùng dũng mà sao hôm nay cái tay cứ run run, cây kềm lành lạnh cứ đụng ra đụng vô làm tui càng đau càng dẩy dụa la khóc rùm lên
29 Tháng Sáu 2012(Xem: 4800)
Em trốn Chùa, trốn Chúa . Trốn Phật, trốn Nhà thờ . Chạy theo mối tình si. Em - Tín đồ tội lỗi ...!
29 Tháng Sáu 2012(Xem: 5252)
Nếu lầm lỗi cả đời em mặc kệ Đừng có hòng năn nỉ dỗ dành chi Con đường tình dài lắm hãy nghĩ suy Vì khi yêu là chịu nhiều vất vả
28 Tháng Sáu 2012(Xem: 5352)
Cõi trần gian,có gì vui để mà luyến nhớ? Trải một đời đau khổ triền miên ... Bây giờ em vẫy tay từ tạ . Cùng hành trang cho một chuyến đi xa!
28 Tháng Sáu 2012(Xem: 5267)
ta nghe trong tiếng mưa rả rích, tiếng vọng tình yêu ở một miền.
26 Tháng Sáu 2012(Xem: 21655)
Cuộc đời bắt đầu bằng tuổi trẻ, các em sẽ lớn lên sẽ choàng khăn với những huy hiệu. Các em sẽ học được gì ở nhà trường XHCN để được nhìn thực tế của cuộc sống
20 Tháng Sáu 2012(Xem: 21943)
Bạn Trần văn Vỏ, 1949, CHS K.08 NQ, lớp thất 4 Anh Văn, đã mãn phần trưa ngày 13/6/2012 tại Vũng Tàu, sau một thời gian lâm bệnh. Sau đó gia đình đưa bạn về tổ chức tang lễ ở Biên Hòa, ngã ba Thành
20 Tháng Sáu 2012(Xem: 4710)
Hôm qua tui cũng bay lên để rồi rơi xuống cái rầm sau lưng một cái xe cảnh sát may mà tui thắng kịp. Một em Mỹ đen thùi tròn vo dùi cui sổ phạt hiện ra đứng chắn ngang trời đưa hồn tui về niết bàn cực lạc. Chiều về cầm chắc là sẽ gặp Tiên.
17 Tháng Sáu 2012(Xem: 19259)
Tôi nghĩ rằng, bài viết nầy là món quà quý giá gửi đến thầy cô, bè bạn nhân ngày hội tương phùng sắp đến. Đây cũng là tình cảm của học trò, đồng môn từ nửa vòng trái đất xa xôi chia sẽ ước mơ. Xin hãy sống vì kỷ niệm và bè bạn, khi nào ta hãy còn hiện hữu trên cỏi đời
12 Tháng Sáu 2012(Xem: 4885)
Dưa leo chấm với cá kèo. Chữ nghĩa tui nghèo xin bạn đừng chê.
09 Tháng Sáu 2012(Xem: 23278)
Nhìn các con cháu vui vầy quanh quẩn, tôi đã không kìm được hai hàng nước mắt... Mượn tên một bài hát của nhạc sĩ Đức Huy để nói lên tâm trạng của mình, của một con tim vốn bị nhiều thương tổn.
08 Tháng Sáu 2012(Xem: 5115)
Vết bánh xe em đi in trên con đường nhầy nhụa trước mặt, rồi đây sẽ bị mưa bụi xóa nhạt nhòa và chắc em sẽ quên lối về...Ừ, nhưng thà được như thế em ạ!
07 Tháng Sáu 2012(Xem: 22113)
dù cách nhau nửa vòng trái đất hay cùng sống chung ở quê nhà, những người thân quen cũng như những bạn bè năm xưa “tình cờ” gặp lại nhau và có được những giây phút tương phùng, gắn liền quá khứ với hiện tại mà tưởng chừng như chỉ xảy ra trong giấc mơ...