3:25 CH
Thứ Hai
25
Tháng Mười
2021

CÁCH XƯNG HÔ - VĨNH PHÚC

23 Tháng Tư 201412:00 SA(Xem: 7205)

CÁCH XƯNG HÔ

Cách xưng hô của người Việt Nam rắc rối hơn nhiều so với các thứ ngôn ngữ khác trên thế giới. Vì tiếng Việt có nhiều nhân- xưng đại tự hơn các ngôn ngữ khác. Ví dụ: với ngôi thứ nhất, số ít tiếng Việt có ta, tôi, tao, tớ, mình, qua… Tùy vai vế, địa vị của người nói đối với người nghe, mà có những chữ: cha, con, anh, chị, em, ông, bà, bác, chú, cậu, dì, mợ, thím, thầy, cô v.v… Rồi lại còn tùy theo sự chọn lựa nhân xưng đại tự mà người nói biểu lộ tình cảm vui, giận, thương, ghét…Chẳng hạn, một người cha khi nói bình thường, xưng cha, bố, thầy, ba, tía và ngọt ngào gọi con là con. Nhưng nếu nổi giận, ông có thể đổi giọng xưng hô tao và đổi con thành mày. Hoặc một chị bán thịt ở chợ Đồng Xuân, khi cần nịnh người khác để vay tiền chẳng hạn, thì: “Bác cho em vay nóng vài ngàn, một hai hôm sẽ chạy đủ trả Bác cả vốn lẫn lời.” Nhưng nếu bạn tỏ ra khó khăn không cho vay thì: “ Ối dào! Bà kẹt thì Bà mới phải năn nỉ chúng bay. Bà mà sẵn tiền thì chả thèm phí nước bọt!”

Ngày nay ở hải ngoại, có những người Việt khi rời khỏi nước còn trẻ quá, chưa nói sõi tiếng Việt, cho nên bây giờ khi phải sử dụng tiếng mẹ đẻ, họ gặp khó khan và thường nói sai, hệt như một người ngoại quốc nói tiếng Việt vậy. Nhất là những người định cư ở những vùng không có, hay có rất ít người Việt, mà trong gia đình cha mẹ lại không bắt buộc con cái sử dụng tiếng mẹ đẻ. Ví dụ có một thanh niên lớn lên ở Luân Đôn, khi nhận điện thoại của một ông bạn của cha mẹ cậu, được hỏi cha mẹ đi đâu, cậu trả lời: “ Chúng nó đi mua sắm!” ( Chắc là cậu dịch nguyên câu “ They go shopping”)

Hiện nay trong nước cũng như ở hải ngoại, trong văn nói ít người còn dùng những cách xưng hô nhún nhường như ‘ kẻ hèn nầy’, hoặc ‘bỉ nhân’ ( tạm hiểu là quê mùa xấu xí), nhưng trong văn viết chúng vẫn được xử dụng. Đây là cách xưng hô lịch sự, người nói tự hạ mình xuống, nhận mình là “ tầm thường quê kệch”

Trong lãnh vực tôn giáo, cũng có những cách dùng chữ rất lịch sự, rất đẹp. Ngày trước, một nhà tu hành theo Phật giáo, bao giờ cũng tự nhận mình là “ bần tăng” ( người sãi nghèo), hay “ tiểu tăng” ( người đi tu nhỏ nhoi tầm thường). Còn một người tu theo đạo Lão, bao giờ cũng tự nhận mình là “ bần đạo”.

Xưa kia, ở miền Bắc, có những từ rất nôm na bình dân để nói lên từng cấp bậc của các tu sĩ Phật giáo. Để chỉ chung những người đi tu ở chùa, người ta gọi là ông sư. Mới vào ở chùa đi tu, chưa được gọi là sư mà là chú tiểu. Sau một thời gian tu học nào đó, được sự chứng giám của các bậc chức sắc trong chùa, hay của chính sư phụ mình là có đủ công tu dưỡng và đạo hạnh, chú tiểu được phong lên làm sư thầy, rồi dần dần lên sư bác, sư ông, sư cụ. Sau này, người ta thích dùng chữ Hán Việt cho nó văn vẻ nên mới thấy có những từ như sa di, đại đức, thượng tọa, hòa thượng, rồi tăng thống. Bây giờ ở hải ngoại, có nhiều tăng thống lắm cơ!

Còn ở miền Nam, người ta rất nôm na, gọi những tu sĩ Phật giáo là thầy chùa. Tại sao lại là thầy? Trong xã hội Việt Nam, để tỏ ra tôn trọng một người nào đó, có thể vì nghề nghiệp, chức vị, có thể vì kiến thức, đạo đức, người ta tôn là thầy. Ví dụ: thầy ký, thầy đội, thầy lang, thầy pháp, thầy cúng, thầy chùa. Nhưng mà: bác phó cạo, bác nông phu, thằng mõ, thằng cu li…Thế thì thầy chùa chỉ giản dị có nghĩ một “ người ở chùa, đi tu, đáng kính trọng”, chứ không phải người này là thầy của thiên hạ, có công dạy dỗ thiên hạ. Thế nhưng ta vẫn cứ thấy nhiều tu sĩ Phật giáo ngang nhiên xưng thầy vớ người đối thoại, dù người này tuổi tác đáng cha chú, còn kiến thức thì đáng “ làm sư phụ của ông thầy”. Nghe nói những bậc chân tu đầy đạo hạnh như quí hòa thượng Huyền Quang, Quảng Độ, Thanh Từ…cũng chỉ xưng tôi chứ không thấy các Ngài xưng thầy với ai cả.

Bên Thiên chúa giáo, thỉnh thoảng cũng thấy một số ông linh mục xưng cha với người khác. Tại sao một tu sĩ Thiên chúa giáo được gọi là cha? Vì khi thu phong linh mục, người tu sĩ được coi như người làm nhiệm vụ hướng dẫn, dìu dắt con chiên, người chủ chiên, “ như người cha tinh thần”. Cho nên, một linh mục hiểu rỏ chức năng của mình và nhũn nhặn, sẽ không khơi khơi “ làm cha” thiên hạ được.

Trong thời quân chủ phong kiến xưa kia, những người ngồi trên ngai vàng vốn được coi là “ con trời” (Thiên tử), đầy quyền sinh sát đối với “ thần dân” và được từ quan đến dân tôn xưng là “ Thánh Thượng”. Thế mà các vị đó cũng chỉ xưng “ Trẫm”( ta, tôi). Có những vị nhũn nhặn hơn, còn xưng “ Cô” hoặc “ Quả nhân” ( người ít đức).

Thế mới biết, cách xưng hô thực vô cùng quan trọng. Nó cho thấy rất rõ tình cảm , tư cách , đạo đức, giáo dục… của người nói vậy

VĨNH PHÚC

(Phiếm 06)

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
19 Tháng Mười 2015(Xem: 174007)
Quan trọng là luôn được sự yểm trợ và thương mến của quý Niên Trưởng, quý Huynh Trưởng và các hội đoàn người Việt hải ngoại
29 Tháng Tám 2021(Xem: 823)
Hỡi các bạn đang còn sống, đừng bao giờ nghĩ mình có thể sống chung với bệnh dịch khi ta chưa có thể khắc chế được nó!
25 Tháng Bảy 2021(Xem: 1158)
Mong một ngày gần nhất mọi chiến sĩ chống giặc được về nhà. Người người sẽ trở lại với saigon còn tôi được về thăm quê hương
19 Tháng Bảy 2021(Xem: 1204)
lòng tôi rộn ràng vui như ngày tựu trường năm cũ, sắp được gặp lại các người thân yêu....
18 Tháng Bảy 2021(Xem: 903)
Hôm nay nghe Mạnh đứng ra làm lại chiếc nhẫn khoá 25. Có lẽ là người sung sướng và hạnh phúc nhất là chính mình.
18 Tháng Bảy 2021(Xem: 539)
Người yêu ấy có phải là tôi không? Chỉ có anh trả lời được. Tiếc thay anh đã chết không thể trả lời.
18 Tháng Bảy 2021(Xem: 531)
tôi phân vân quá, vì bạn tôi hôm qua gọi điện cho tôi nói "Mày có phước lắm, được ở gần chùa."
18 Tháng Bảy 2021(Xem: 542)
Các bạn Muối men cho đời ơi! Các bạn đã thực hành lời Chúa thật dễ dàng và đẹp đẽ! Tôi xin thay mặt cho những người nhận quà hôm nay Cám ơn các bạn!.
03 Tháng Bảy 2021(Xem: 737)
vì đã chịu lấy tôi, một người thua cuộc mất hết tất cả để rồi phải khổ, trong khi bao nhiêu người khác muốn cung phụng em.
20 Tháng Sáu 2021(Xem: 937)
Chiếu đời mâm cỗ vinh nhục có phúc có phần, thời trẻ trai hay khi trai chẳng còn trẻ thì cũng thế thôi
29 Tháng Năm 2021(Xem: 952)
“Ngày của Cha” sắp đến nơi rồi. Các bác trai hãy cùng tôi “nối vòng tay nhỏ” và làm ngày này là một ngày thiêng liêng không thua kém gì ngày “Mother’s Day.”
09 Tháng Năm 2021(Xem: 1570)
Tháng năm xin gửi đến các bà mẹ trẻ, mẹ già lời cầu chúc sức khỏe bình an hạnh phúc. Chúc các bà Mẹ nhận được thật nhiều lời chúc lành từ con cái.
27 Tháng Tư 2021(Xem: 1509)
Niềm tin sự thật sẽ không bị vùi lấp. Niềm tin cái xấu sẽ bị đào thải: Nước nâng thuyền, nước cũng có thể lật thuyền.
26 Tháng Tư 2021(Xem: 1641)
hay sương thành lệ tra vào mắt mờ khuất trong em mọi nẻo về.
17 Tháng Tư 2021(Xem: 809)
ánh trăng năm ấy đã lấy đi biết bao nhiêu linh hồn chưa đến tuổi phải từ bỏ thế gian...! trăng tròn 26-4-1975 ánh trăng buồn muôn thuở.
14 Tháng Tư 2021(Xem: 1107)
Facebook là bạn, nhưng tôi yêu những người bạn thật của tôi hơn. Họ đang chia sẻ với tôi những tâm tư tình cảm vui buồn rất thật của họ.
28 Tháng Hai 2021(Xem: 2221)
rong cơn bão tuyết khốn khó cho việc đi lại, thực phẩm khan hiếm, nhưng có “những tấm lòng vàng”
19 Tháng Hai 2021(Xem: 1533)
Sức khoẻ quý thật, nhưng quý nhất, trên cả sức khoẻ, là cái nhìn thấu suốt cuộc đời, sinh lão bệnh tử, để chấp nhận dễ dàng một khi sức khoẻ mất đi.
13 Tháng Hai 2021(Xem: 1805)
Làm hết sức mình, kiểm điểm lại những gì mình đã hành động để sửa sai. Như con trâu lặng lẽ nằm nhai lại cỏ.
12 Tháng Hai 2021(Xem: 1828)
để thấy mình vẫn còn loanh quanh đâu đó một nơi rất gần, tôi nghe thấy mình đang chạm trần vào mùi hương của tết.
12 Tháng Hai 2021(Xem: 1525)
Thời gian không là gì cả! Nếu không thể chạm được tay vào quá khứ, thì ta cũng còn đây ký ức để quay về
30 Tháng Giêng 2021(Xem: 1605)
“Công dưỡng dục suốt một đời lận đận Nghĩa sinh thành vương vấn cả trăm năm”
29 Tháng Giêng 2021(Xem: 1653)
Trời ơi trong 3 tháng mùa Đông, ngay cả cái lưng im lặng, cái dáng rất buồn đó
17 Tháng Giêng 2021(Xem: 1356)
nhưng trái tim tôi vẫn yêu nơi này: Làng quê Bình Sơn nghèo nàn, phố quận Long Thành thân thiết và ngôi trường Trung Học một thời mới lớn
17 Tháng Giêng 2021(Xem: 1329)
Thư này là lá thư thứ 49 nhưng lại là lá thư đầu tiên của năm 2021. Đáng lẽ là một thư vui, lạc quan, tràn đầy hy vọng và niềm tin. Nhưng thư này không được như thế! Xin đổi ngược hai chữ Người và Cảnh trong câu thơ của Cụ Nguyễn Du để bày tỏ: “Cảnh buồn Người có vui đâu bao giờ…”. Mong Các Bạn Mình thứ lỗi.
14 Tháng Mười Hai 2020(Xem: 1528)
Cuối cùng là màn bắn pháo bông, ban nhạc vẫn tiếp tục chơi nhạc, đèn vụt tắt, trên nền trời tiếng đì đùng vang vọng, pháo hoa rực rỡ, trên cao từng vòm pháo hoa chụp xuống
14 Tháng Mười Hai 2020(Xem: 1584)
Dường như nước Mỹ có thói quen đi đêm. Cái gì cũng bí mật, cũng thông đồng có hiệu lệnh ngầm.
29 Tháng Mười Một 2020(Xem: 1612)
Cám ơn với tất cả lòng trân trọng cuộc đời này, hạnh phúc này. Kính chúc những người tôi yêu thương thật nhiều sức khỏe, an lành và hạnh phúc.
02 Tháng Mười 2020(Xem: 2108)
Sống Linh Thác thiêng, Xin Anh Phù Hộ cho toàn thể ACE / CH / ĐC THƯƠNG YÊU ĐOÀN KẾT CÙNG NHAU NẮM TAY QUYẾT TÂM ĐI ĐẾN ĐÍCH
30 Tháng Tám 2020(Xem: 2749)
sẽ làm hành trang giúp cho chúng cân bằng và vượt qua những thử thách của cuộc đời, để có thể vươn cao và vươn xa hơn.
28 Tháng Tám 2020(Xem: 2655)
Tôi thành thật xin lỗi những bài nhạc lính, xin lỗi các tác gỉả, những người hát chúng, một trăm ngàn lần. Mà vẫn thấy chưa đủ.
23 Tháng Tám 2020(Xem: 2441)
Chiếc ghế trang trọng dành cho Thầy vẫn luôn nằm trong lòng mỗi người học sinh Ngô Quyền xa xứ. Chúng con xin hứa sẽ làm tốt để xứng đáng với sự dạy dỗ và thương yêu của Thầy.
16 Tháng Tám 2020(Xem: 2266)
hôm nay Thầy Phan Thanh Hoài không rưng rưng ngấn lệ, nhưng mặt đỏ bừng sau những ly rượu chúc mừng
06 Tháng Tám 2020(Xem: 2390)
như thầm nhắn nhủ rằng chúng ta dù thân xác hèn kém nhưng cố giữ cái tâm để biết sống tử tế cho nhau dù qua tháng ngày nắng vội.
14 Tháng Sáu 2020(Xem: 2729)
Rất mong chúng ta thoát ra khỏi thời kỳ mắc dịch này để người dân trở lại cuộc sống yên bình, thoải mái như xưa.
13 Tháng Sáu 2020(Xem: 2917)
Sài Gòn có một con phố cong queo một cách rất ngộ nghĩnh, được đặt tên là phố Cống Quỳnh. Thật là khéo, vì cách lập luận và hành động của ông Cống Quỳnh
29 Tháng Năm 2020(Xem: 2808)
Một chân thành cảm ơn đến tất cả các cố gắng vượt bực để thực hiện những bộ phim trong thời chiến, đặc biệt những phim nói về chiến tranh
12 Tháng Năm 2020(Xem: 3126)
cũng như không còn nhìn thấy anh đậu xe bên lề freeway 101 trong cái nắng chói chan để đón đợi và mời chúng tôi đến phở Lý
07 Tháng Năm 2020(Xem: 3251)
Vào trại chừng hai tuần, thì tôi gặp được người quen cùng quê ở Biên Hòa, chị Huệ và gia đình Cô Tư Kiên, thuộc toán áo xanh đến trước
05 Tháng Năm 2020(Xem: 3178)
Tôi luôn luôn kính nhớ ơn Trên đã ban cho chúng tôi phước lành, may mắn ra đi được trong ngày 30/4
29 Tháng Tư 2020(Xem: 2898)
Còn anh, còn chị, còn các bạn. Ngày 30 tháng 4 năm đó đã làm gì? Ở đâu?
25 Tháng Tư 2020(Xem: 43780)
một nén hương lòng thành kính tưởng nhớ đến anh Thủy, đến đồng đội của anh, và tất cả những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã "vị quốc vong thân"
13 Tháng Tư 2020(Xem: 63488)
mênh mông không bằng nhà mình, dù cho phú quý vinh quang, vinh quang không bằng có Mẹ
13 Tháng Tư 2020(Xem: 21582)
Không biết phải dùng chữ gì thay cho ba dấu chấm đỏ đây?
11 Tháng Tư 2020(Xem: 2841)
Cầu mong các thế hệ kế tiếp sẽ không bao giờ phải chịu những tổn thương tinh thần lẫn vật chất như chúng ta hôm nay
11 Tháng Tư 2020(Xem: 2732)
Bình an sẽ trở lại. Cầu nguyện cho Ngài thật sức khỏe và bình an.
10 Tháng Tư 2020(Xem: 3033)
Duyên chỉ cười nhưng chưa hứa nhận lời, không thể và có thể biết đâu còn cơ duyên.
09 Tháng Tư 2020(Xem: 3151)
Ôi! thời thơ dại, còn đâu nữa! Tuổi hoa niên, đèn sách miệt mài.
07 Tháng Tư 2020(Xem: 2527)
Đời sống vốn buồn nhiều hơn vui,trong tình hình này dường như phải đổi thành đời sống vốn dĩ buồn lo
05 Tháng Tư 2020(Xem: 2827)
cũng như niềm an ùi của những ngày còn lại của cuộc sống nầy, là được gần gủi bên mấy con chó thân thương trong khoảnh khắc bình an